Forex’e Başlamadan Önce Okunacak Altı Rehber

Forex Nedir? Pariteler ve Fiyat Hareketleri

Forex, bir para biriminin başka bir para birimi karşısındaki değerinin işlem gördüğü piyasadır. Ekranda gördüğünüz fiyat tek başına bir para birimini değil, iki para birimi arasındaki oranı anlatır.

Pariteyi okumak

EUR/USD gibi bir gösterimde soldaki EUR baz, sağdaki USD karşıt para birimidir. Fiyat 1,0850 ise bu, bir avronun 1,0850 ABD doları değerinde olduğu anlamına gelir. Paritenin yükseleceğini düşünmek, baz para biriminin karşıt para birimine göre güçleneceği beklentisidir; kesin sonuç değildir.

İşlem ekranında genellikle iki fiyat bulunur: alış ve satış. Aradaki fark “spread” olarak adlandırılır ve pozisyona girildiği anda oluşan maliyetlerden biridir. “Pip” fiyat hareketini ifade etmek için kullanılan standart ölçüdür. Lot ise pozisyonun büyüklüğünü anlatır. Bu üç kavramı anlamadan yalnızca yön tahmini yapmak, gerçek riski eksik görmeye yol açar.

Fiyat neden hareket eder?

Merkez bankası kararları, enflasyon, istihdam verileri, siyasi gelişmeler, likidite ve piyasa beklentileri döviz fiyatlarını etkileyebilir. Aynı veri farklı dönemlerde farklı tepki yaratabilir; çünkü piyasa çoğu zaman açıklanan rakamdan çok, rakamın beklentiye göre nasıl geldiğini fiyatlar.

Başlamadan önce kontrol

• İşlem yaptığınız ürünün tam adını ve sözleşme yapısını öğrenin.
• Spread, komisyon, swap ve para çekme koşullarını yazılı olarak inceleyin.
• Kurumun yetkisini SPK veya TSPB’nin güncel listelerinden doğrulayın.
• Önce deneme hesabında emir türlerini ve platformu öğrenin.

Kaynak: SPK — Forex Kaldıraçlı Alım Satım İşlemleri

Kaldıraç ve Teminat Nasıl Çalışır?

Kaldıraç, hesabınızdaki teminattan daha büyük bir pozisyonu kontrol etmenize imkân verir. Bu mekanizma getiriyi büyütebildiği gibi, aynı hızla kaybı da büyütür.

Basit bir örnek

Tamamen varsayımsal olarak 10.000 TL teminatla 10:1 kaldıraç kullanıldığında, 100.000 TL büyüklüğünde pozisyon etkisi oluşabilir. Piyasa pozisyonun aleyhine %1 hareket ederse, brüt etki yaklaşık 1.000 TL olabilir. Bu, başlangıç teminatının %10’una karşılık gelir; spread, komisyon ve fiyat kayması bu örneğe dâhil değildir.

Buradaki kritik nokta, yüzde hareketini yalnızca hesap bakiyesine göre değil pozisyon büyüklüğüne göre değerlendirmektir. “Fiyat sadece yüzde bir oynadı” cümlesi, kaldıraç kullanıldığında küçük bir risk anlamına gelmez.

Teminat seviyesi ve zorunlu kapanış

Açık pozisyonlar zarar ettikçe kullanılabilir teminat azalabilir. Aracı kurumun sözleşmesindeki seviyelere ulaşıldığında yeni işlem açılamaması veya pozisyonların otomatik kapatılması mümkündür. Yoğun volatilitede kapanış fiyatı ekranda görülen seviyeden farklı olabilir.

Kontrol listesi

• Pozisyonun toplam büyüklüğünü para cinsinden yazın.
• Stop seviyesine kadar olası kaybı hesaplayın.
• Spread ve olası fiyat kaymasını hesaba katın.
• Birden fazla açık işlemin toplam riskini birlikte ölçün.

Kaynak: SPK — Forex Kaldıraçlı Alım Satım İşlemleri

Stop-Loss: Ne Yapar, Neyi Garanti Etmez?

Stop-loss, fiyat belirlenen seviyeye ulaştığında pozisyonu kapatmak üzere verilen emirdir. Risk planının önemli bir parçasıdır; ancak kaybı her koşulda tam olarak sabitleyen bir garanti değildir.

Stop seviyesi nasıl düşünülür?

Sağlıklı yaklaşım önce işlem senaryosunun hangi noktada geçersiz olacağını belirlemek, sonra bu mesafeye uygun pozisyon büyüklüğü seçmektir. Yalnızca “ne kadar kaybetmek istemiyorum?” sorusuyla fiyata çok yakın stop koymak, normal piyasa dalgalanmasında pozisyonun sıkça kapanmasına yol açabilir.

Teknik seviye, volatilite ve kabul edilen para riski birlikte değerlendirilmelidir. Stop mesafesi genişliyorsa, aynı para riskini korumak için pozisyon büyüklüğünün küçülmesi gerekir.

Neden farklı fiyattan çalışabilir?

Hızlı piyasalarda, hafta sonu fiyat boşluklarında veya likiditenin azaldığı anlarda stop emri ilk uygun fiyattan gerçekleşebilir. Buna fiyat kayması denir. Bu nedenle planlanan stop fiyatı ile gerçekleşen kapanış fiyatı aynı olmayabilir.

Yaygın hatalar

• Zarar büyüdükçe stop seviyesini daha uzağa taşımak.
• Pozisyon büyüklüğünü hesaplamadan sabit pip kullanmak.
• Önemli veri açıklaması öncesi fiyat kaymasını yok saymak.
• Aynı yöndeki korelasyonlu işlemlerin toplam riskini ayrı görmek.

Kaynak: SPK — Forex Kaldıraçlı Alım Satım İşlemleri

Risk/Ödül Oranını Doğru Okumak

Risk/ödül oranı, olası kaybın hedeflenen olası kazanca göre büyüklüğünü gösterir. Tek başına kaliteli işlem veya kârlı sistem anlamına gelmez.

Oran nasıl hesaplanır?

Bir işlemde 1 birim kayıp göze alınıyor ve 2 birim kazanç hedefleniyorsa oran genellikle 1:2 diye yazılır. Varsayımsal olarak giriş ile stop arası 50 pip, giriş ile hedef arası 100 pip ise brüt oran 1:2’dir. Spread, komisyon ve fiyat kayması eklendiğinde net oran daha düşük olabilir.

Kazanma oranıyla birlikte düşünün

Yüksek risk/ödül oranı, hedefe daha seyrek ulaşılması hâlinde tek başına yeterli değildir. Benzer şekilde yüksek kazanma oranına sahip bir yöntem, kaybeden işlemleri çok büyükse toplamda zarar edebilir. Değerlendirme için yeterli sayıda işlem, aynı kurallarla tutulan kayıt ve bütün maliyetler gerekir.

Bir oranı değerlendirirken

• Hedefin piyasa yapısı içinde gerçekçi olup olmadığını kontrol edin.
• Maliyetleri ve olası kısmi kapanışları hesaplamaya ekleyin.
• Seçilmiş birkaç işlem yerine bütün kayıtları değerlendirin.
• Piyasa koşulu değiştiğinde geçmiş oranın bozulabileceğini kabul edin.

Ekonomik Takvim Nasıl Takip Edilir?

Ekonomik takvim; faiz kararı, enflasyon, istihdam ve büyüme gibi planlı veri açıklamalarını gösterir. Takvim yön tahmini vermekten çok, volatilitenin ne zaman artabileceğini planlamaya yarar.

Üç sütun: önceki, beklenti, açıklanan

“Önceki” son dönemin değerini, “beklenti” piyasa tahminlerinin genel seviyesini, “açıklanan” ise yeni veriyi gösterir. Fiyat tepkisi çoğu zaman yalnızca verinin iyi veya kötü olmasına değil, beklentiye göre ne kadar sürpriz yaptığına bağlıdır.

Merkez bankası toplantılarında karar metni, ileriye dönük mesajlar ve basın toplantısı bazen faiz oranının kendisinden daha güçlü etki yaratabilir. İlk saniyelerde fiyatın iki yöne sert hareket etmesi mümkündür.

Günlük hazırlık

• İşlem yaptığınız para birimlerini etkileyen olayları işaretleyin.
• Açıklama saatini bulunduğunuz saat diliminde doğrulayın.
• Yüksek etkili veri öncesi açık pozisyon ve toplam riski kontrol edin.
• İlk hareketin ardından likiditenin normale dönmesini beklemeyi değerlendirin.

Demo Hesap İçin 30 İşlem Kontrol Listesi

Demo hesabın amacı sanal bakiyeyi hızla büyütmek değil; platformu, işlem planını ve kendi uygulama disiplininizi ölçmektir.

Başlamadan önce sabitleyin

Demo bakiyesini gerçek hayatta kullanabileceğinizden çok daha yüksek seçmek yanıltıcı sonuç üretir. Her işlem için aynı risk ölçüsünü, takip edilecek pariteleri, zaman aralığını ve işlem açılmayacak koşulları yazın. Kuralları test sırasında değiştirmek, hangi yaklaşımın ölçüldüğünü belirsizleştirir.

Her işlemde kaydedin

• Tarih, saat, parite ve piyasa koşulu.
• Giriş gerekçesi ve senaryoyu geçersiz kılan seviye.
• Planlanan risk, hedef ve gerçekleşen maliyet.
• İşlem sırasında kurala uyulup uyulmadığı.
• Sonuçtan bağımsız olarak tek bir öğrenme notu.

30 işlem sonunda sorun

Emirleri hatasız kullanabiliyor musunuz? Stop seviyesini sonradan değiştiriyor musunuz? Maliyetler planlanan orana ne kadar etki ediyor? Aynı kuralları sıkıcı piyasa günlerinde de uygulayabiliyor musunuz? Sonuçlar birkaç büyük işleme mi bağlı, yoksa dağılım dengeli mi?

Minimum geçiş ölçütü

• En az 30 benzer koşullu, eksiksiz kayıt.
• Platform ve emir türlerinde operasyon hatası olmaması.
• Tek işlem ve toplam açık risk için yazılı sınır.
• Kayıp serisinde kuralları bozmadığınızı gösteren kayıt.
• Aracı kurum yetkisi, ücretleri ve risk formunun incelenmesi.

Kaynak: SPK — Forex Kaldıraçlı Alım Satım İşlemleri